سیمای اسفناك اقتصاد ایران در مقیاس جهان

ایران و ایرانی در فهرست بزرگترین بدهكاران دنیا!

  گزارشهای منتشرشده در خصوص مقایسه اقتصاد دولتهای جهانی دارای وضعیت دوگانه ای است. از سویی چه بسا برپایه داده های قابل اطمینان، جامع و بهنگامی نبوده و قابل بررسی و مداقه بیشتری است. از طرف دیگر باتوجه به همسانی شاخص های مورد بررسی و در دسترس بودن انها از یكسو و اطلاعات واقعا موجود و علمی در ارائه سیمای جهانی شاخص هایی از این دست ازسوی دیگر، می تواند دستمایه تامل و تحقیق و در عین حال هشدارهای جدی برای سیاست گذاران، برنامه ریزان و منتقدان و كارشناسان امور اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی باشد.                                                                                                     

   در پی تحلیل وسنجش سایر شاخص های اجتماعی و فرهنگی كه اخیرا در وبلاگ جامعه شناسی منتشر شده و از استقبال خوبی نیز برخوردار شد،  گزارش حاضر نیز برگرفته از منبع برترین ملت ها(1)در صدداست نیم نگاهی از نزدیك به بخش دیگری از شاخص های اقتصادی و اشتغال در ایران در مقیاسی جهانی بیفكند تا ترسیم وضعیت كمبود یا بهبودهای موجود هرچه واقعی تر باشد. بی تردید بدون شناخت مقیاسهایی از این دست، تلاش برای هرگونه برنامه و سیاست تحلیلی و اجرایی به مقصود رهنمون نخواهد شد.                                   

  1. ازنظر بودجه كل كشورازجمله هزینه های سرمایه ای در سال 2002 و ا زبین 226 دولت و سرزمین موجود و بررسی شده، ایران با 31.6 (سی ویك وشش دهم) میلیارد دلار رتبه 30 را احراز كرده است. از منظری دیگراین شاخص برحسب تولید ناخالص داخلی(جی.دی.پی) از بین 218 كشور مورد بررسی به رتبه 163 تنزل می یابد. همچنین همین شاخص برحسب سرانه آن در بین 226 كشور،  با 462 دلار برای هر نفر، جایگاه 141 را اشغال می كند. روی دیگر اندازه گیری شاخص بودجه، بررسی آن از منظر درآمد ها ست. بطوریكه داده ها نشان می دهد ایران با 29.5 (بیست و نه وپنج دهم) میلیارد دلار در همان سال، از بین 226 دولت در دنیا رتبه 33 را بدست آورده است. این رتبه بر حسب تولید ناخالص داخلی برابر با 157 از 218 سرزمین و از نظر شاخص سرانهبا 432 دلار در سال، رتبه 137 از 226 دولت را اختیار كرده است. چنین مقایسه ای در بدو امر گویای نقش اندك ایرانیان در تولید و همچنین بهره مندی ازعواید یك اقتصاد پویاو پررونق است. اقتصاد رانتی ناشی ازاتكای به درآمدهای نفت، وابستگی علمی و فناوری كشور، فقیربودن زیر ساخت های تولید، ناامنی سرمایه و سرمایه گذار، سیطره گرایش واسطه گری و تولید گریزی در بخش های اقتصاد دولتی و خصوصی و دولتی بودن ساختار های اقتصادی از یكسو و جوانسالی و مهارت اندك و ناكافی و نبود امكان ایجاد ظرفیتهای جدید شغلی و رشد روز افزون اقتصاد غیر رسمی و زیرزمینی در پیوند با مافیاهای اقتصادی در كشور از اهم دلایل پدید آمدن این وضعیت می باشد.                       

  2. شاخص دیگر به بررسی میزان بدهی های خارجی  كشورمی پردازد كه در جای خود به میزان وابستگی اقتصادی و فقر مضاعف دلالت دارد. به استناد داده های موجود، در سال 2002 ایران با 8.7 (هشت وهفت دهم) میلیارد دلار بدهی در میان 198 كشوردارای بدهی خارجی،  رتبه 66 را احراز كرده است. از سوی دیگر میزان بدهی ایران بر حسب تولید ناخالص داخلی با حدود 2 از 100 دلار، رتبه 188 را دربین 195 كشور اشغال كرده است. این میزان برحسب سرانه بدهی خارجی معادل 127.41 (یكصدوبست وهفت و41 صدم) دلار بدهی برای هر نفردر بین 198 كشور دنیا دارای رتبه 174 است. به بیان دیگر ایران و ایرانی امروز در فهرست بزرگترین بدهكاران دنیا قرار دارند.                 

 3. شاخص آزادی اقتصادی نیز كه گویای میزان دخالت یا عدم دخالت دولت و نهادها و مؤسسات دولتی در فعالیت های اقتصادی است، نشان می دهد كه ازبین 161 كشور مورد بررسی در سال 2003، ایران دارای رتبه 147 است. به بیان دیگر ساختار دولتی و قدرت چنان سایه سنگین و مسلط خودرا بر ساختار اقتصاد كشور انداخته و آن را به گروگان گرفته است كه می توان اذعان داشت ساختار اقتصادی كشور در ایران با بدترین وضعیت مشاركت سرمایه های مردمی، عمدتا در انحصار كارفرما و بنگاه دار اقتصادی بزرگی بنام دولت است و این فقط بخش رسمی و اعلام شده ای است كه برپایه آن می توان چنین تحلیلی داد و نشانگر سیمای غیر رسمی و مافیایی اقتصاد دولتی و به تعبیر دقیق اقتصاد حكومتی در همه بخشهای فردی تا نهادی و لایه های مختلف حكومتی نیست كه اگر چنین بود وضع ازاین هم اسفناك تر می نمود. بی سبب نیست كه سالانه سرمایه های بساری خواه از سوی صاحبان سرمایه های سرگردان و دلالگر غیردولتی و سرمایه های ناپاك و سیاه  دولتی از كشور خارج و در اولین خاكریز همسایه،  یعنی دبی جایابی می شود.             

  4. شاخص صادرات در سال 2002 حاكی است كه از میان 225 دولت مورد بررسی در دنیا، ایران با 24.8(بیست و چهار وهشت دهم) میلیارد دلارصادرات، دارای رتبه 44 است.  این رتبه زمانی كه با تولید ناخالص داخلی مورد مقایسه قرار می گیرد بشدت سقوط كرده و با 5.4  درهر 100 دلار، رتبه 160 از 221 دولت راكسب و جایگاه واقعی را بخود اختصاص می دهد. شاخص سرانه صادرات نیز نشانگر این است كه با 363.2 (سیصد وشصت وسه و دودهم) دلار، از بین 225 دولت مورد بررسی، دارای رتبه 121 است. به بیان دیگر باوجودیكه رقم مطلق صادرات كشور در بین یك سوم نخست كشورهای دنیا قرار دارد، ولی این شاخص برحسب جی.دی.پی و سرانه آن در یك سوم آخر دنیا جای می گیرد. همچنین شواهد حاكی است ایران در سال 2000 با صادرات كالا و خدمات برابر با 35 درصد از تولید ناخالص داخلی، در میان 163 كشور دنیا، رتبه 84 را احراز كرده است. ازنظر صادرات فناوری برتر نیز با حدود 2 درصد از كل صادرات تولید كارخانه ای، ایران در بین 111 كشور رتبه 84 را اشغال كرده است كه در یك سوم آخر صادر كنندگان جای می گیرد. همچنین از بین صادرات محصولات كارخانه ای نیز این شاخص در بین 130 كشور، با فقط 7 درصد، رتبه 110 را بخود اختصاص می دهد. با این وصف از نظر صادرات مواد اولیه، ایران در بین 122 كشور دارای رتبه 9 است! فروش مواد اولیه تنها ارقام بالا و قابل توجه ایران در شاخص های اقتصادی است كه عمدتا جزو انفال یا اموال عمومی و بین نسلی محسوب می شوند و بنوبه خود در دراز مدت زیان ملی را بدنبال دارد. شاخص دیگر در زیر بخش صادرات، نشان می دهد كه میزان صادرات ایران به امریكا با همه تحریم اقتصادی معادل 44.3 میلیون دلار در سال 2003 بوده است كه از این نظر رتبه ایران را در بین 246 كشور به 106 می رساند.                                                                           

  5 . تولید ناخالص داخلی ایران در سال 2002 برابر با 458.3 میلیارد دلار است كه دربین 229 دولت مورد بررسی، دارای رتبه 18 است.. محاسبه این رقم بر حسب جمعیت یا سرانه آن با رقمی معادل 6712.2 دلار ، این رتبه را در بین 136 سرزمین/ دولت مورد بررسی به 98 تنزل می دهد. سهم بخش های مختلف اقتصادی در تولید ناخالص داخلی گویای این است كه ایران از نظر سهم كشاورزی  با 19درصد دارای رتبه 76 از206 كشور، از نظر سهم صنعت با26 درصد دارای رتبه 101 از 205 كشور، و ازنظر یخش خدمات در تولید ناخالص داخلی با 55درصد سهم، دارای رتبه 114 از 206 كشور می باشد. ازقام فوق درعین حال گویای این است كه نزخ رشد تولیدناخالص داخلی ایران در طول سالهای 1980 تا 2000 برابر با 17 درصد رشد سالانه است كه در مقایسه با 110 كشور مورد بررسی، دارای رتبه 61 است.                    

  6. شاخص واردات كشور نیز نشان می دهد كه ایران با 21.8 (بیست ویك وهشت دهم) میلیارد دلار دربین 225 سرزمین موردبررسی دارای رتبه 43 می باشد. این رتبه در مقایسه باتولیدناخالص داخلی با 4.75 در هر 100 دلار، به رتبه 196 سقوط می كند. همچنین برحسب سرانه نیز این رتبه با 319.27 دلار، به 149 فرو می نشیند. عمده شركای ایران در واردات نیز بارتند از آلمان با 10.9درصد، ایتالیا با 9 درصد، فرانسه 7.9 درصد، چین با 7.4 درصد، كره جنوبی با 6.5 درصد، امارات متحده عربی با4.4 درصد، ژاپن با4.1 درصد، و روسیه با 2 درصد بزرگترین صدركننده كالا ،خدمات و محصولات به ایران می باشند. نرخ رشد صنعت در كشور نیز با 5.5 درصد بدون محاسبه نفت، به گونه ای است كه از بین 162كشور دنیا، ایران دارای رتبه 47 است. نرخ تورم نیز حاكی است كه بین سالهای 1990 تا 2000 با 26 درصد تغییر سالانه، ایران در بین 158 كشور دراای رتبه 34 می باشد.        

   7.شاخص ثبت اختراعات و ابتكارات علمی و فنی  یا پتنت دركشور نیز نشان می دهد كه با یك اختراع در هر یك میلیون نفر ایرانی، كشور ما در بین 63 كشور دنیا در مقام 56 قرار دارد.این رتبه با وجود ایجاد سازمانهای ثبت وضبط یافته ها ونوآوری های علمی وفنی، نشانگر فقر علمی وسرمایه گذاری در تحقیق وتوسعه در كشور می باشد. بطوریكه شواهد حاكی است ایران با 590 كاركن بخش تحقیق وتوسعه در ازای هر یك میلیون نفر جمعیت، در بین 91 كشور جهان دارای رتبه 46 است. این شاخص برحسب سرانه، به رتبه 64 از 88 كشور دنیا فرو می كاهد. همچنین بودجه تحقیق وتوسعه معادل 0.5(نیم) درصد بوده و در بین 71 كشور دنیا مقام 45 را بخود اختصاص می دهد. سرانه بودجه تحقیقاتی نیز رتبه ایران را در بین 69 كشور به 59 می كشاند.      

  8. شاخص خط فقر نیز نشان می دهد كه ایران با 40 درصد جمعیت در زیر خط فقر در بین 117 كشور دنیا دارای رتبه 51 و براساس شاخص سرانه افراد زیر خط فقر با 0.58 نفر در هر یك میلیون نفر، دارای رتبه 96 می باشد. توسعه انسانی نیز با روش شناسی ثابت، گویای اینست كه ایران با ضریب0.721 (721 هزارم)دربین 173 كشور دنیا دارای رتبه 94 است. از نظر ورود جهانگرد وتوریست به كشور نیز شواهد حاكی است در سال 1997 با 740 هزار نفر توریست، در بین 153 كشور دنیا دارای رتبه 60 می باشد. مقایسه سرانه این شاخص با 10.83نفر درازای هر هزار نفر جمعیت كشور، این رتبه به 126 فرو می غلتد. ناامنی اجتماعی، اقتصادی و سیاسی برای رشد صنعت توریزم در ایران با همه وجود جذابیت های توریستی فراوان تاریخی، طبیعی و انسانی-اجتماعی آن زمینه ساز افت در آمدهای ارزی ایران از این منظر نیز می باشد.     

  آمار و ارقام این گزارش عمدتا برگرفته از منبع زیر است. برای مشاهده و مقایسه سایر شاخص ها و جایگاه سایر كشورها بر حسب شاخص های پیش گفته می توانید به آدرس زیر و یا نشانی های مندرج در سمت راست این وب مراجعه نمایید.           http://www.nationmaster.com/country/ir/eco